Pełnienie funkcji w spółkach a karalność – część I

Karalność za określone przestępstwa powszechne lub skarbowe może mieć istotne znaczenie dla osób zajmujących wysokie stanowiska decyzyjne w spółkach prawa handlowego. Prawo przewiduje bowiem szereg regulacji dotyczących możliwości pełnienia takich funkcji.

Jedną z najważniejszych regulacji jest art. 18 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem nie może być osoba, skazana prawomocnym wyrokiem za następujące przestępstwa:

  • przestępstwa przeciwko ochronie informacji,
  • przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów,
  • przestępstwa przeciwko mieniu (w tym oszustwa, kradzieży),
  1. przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu (w tym oszustwa kredytowe, prawnie brudnych pieniędzy, przestępstwa zakłócania przetargu publicznego),
  2. przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi,
  3. przestępstwa ogłaszania nieprawdziwych danych przy prowadzeniu spółki,
  4. przestępstwa umożliwienia bezprawnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub wykonywaniu praw mniejszości,
  5. przestępstwa bezprawnego posługiwania się dokumentem na walnym zgromadzeniu lub wykonywaniu praw mniejszości.

Co istotne, co do zasady osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za inne niż wyżej wskazane przestępstwa lub za przestępstwa skarbowe, może pełnić funkcje w organach spółek.

Zakaz pełnienia funkcji w organach spółek z uwagi na karalność za określonego rodzaju przestępstwa dotyczy nie tylko spółek kapitałowych (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej), ale również członków zarządu spółek partnerskich oraz członków rady nadzorczej w spółkach komandytowo – akcyjnych. W treści art. 18 KSH nie ma ograniczeń co do rodzaju spółek.

Ewentualna uprzednia karalność za ww. przestępstwa nie ma natomiast wpływu na możliwość zarządzania spółkami osobowymi przez wspólników. Wspólnicy zarządzający w spółkach osobowych mogą być karani za ww. przestępstwa. Natomiast w przypadku ogłoszenia likwidacji spółki osobowej i powołania likwidatora tej spółki – likwidator nie może być karany za przestępstwa określone w art. 18 KSH.

Jakie są konsekwencje naruszenia wymogu niekaralności z art. 18 KSH?

Przede wszystkim jakakolwiek uchwała w zakresie powołania osoby karanej za ww. przestępstwa nie będzie wywoływać skutku. Osoba taka nigdy nie zyska statusu członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatora i jej ewentualne działania przedsięwzięte w ramach tych funkcji w żadnym razie nie będą traktowane w kategorii działania członka organu spółki. Jeżeli natomiast wyrok skazujący taką osobę uprawomocni się w trakcie sprawowania przez nią funkcji, to mandat taki wygasa z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego i to z mocy prawa, bez orzekania o tym zakazie w wyroku skazującym sprawcę(tak przyjęto w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach sygn. akt V ACa 734/14, oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, sygn. akt I ACa 51/14 Legalis).

Tym samym ustanowienie pełnomocnika procesowego przez prezesa jednoosobowego zarządu spółki w stosunku, do którego wydano prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo określone w art. 18 §2 KSH, jest nieskuteczne (wyrok SN, sygn. akt IV CSK 356/07, Legalis).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *